Όπλα και ΗΠΑ

Η χτεσινή τραγωδία στο Newtown του Connecticut είναι απερίγραπτη. Είκοσι μαθητές δημοτικού σχολείου και 7 (ή 8) ενήλικες νεκροί από τα πυρά ενός νεαρού ανθρώπου με διαταραγμένη, όπως μαθαίνουμε, προσωπικότητα. Μεταξύ των θυμάτων, αυτόχειρας ο δράστης. Είναι αναμενόμενο η τραγωδία αυτή να τροφοδοτήσει τη συζήτηση για οπλοκατοχή και οπλοφορία στις ΗΠΑ. Γι αυτό θα ήθελα να καταγράψω μερικές βασικές πληροφορίες.

Οπλοκατοχή και οπλοφορία στις ΗΠΑ προστατεύονται από το Σύνταγμα της χώρας. Συγκεκριμένα από τη 2η Τροπολογία, το περιβόητο Second Amendment, που εγκρίθηκε το 1791. Το αντίστοιχο εδάφιο έχει ως εξής:

A well regulated militia being necessary to the security of a free state, the right of the people to keep and bear arms shall not be infringed. [Μια εύρυθμη πολιτοφυλακή όντας απαραίτητη για την ασφάλεια ενός ελεύθερου κράτους, το δικαίωμα των πολιτών να έχουν και να φέρουν όπλα δεν παραβιάζεται].

Η τροπολογία αυτή είναι μεταξύ των δέκα που συγκροτούν την χάρτα δικαιωμάτων (Bill of Rights) των ΗΠΑ. Είναι δηλαδή αναπόσπαστο τμήμα του γενέθλιου συνταγματικού πολιτισμού των ΗΠΑ. Συντάχθηκε σε μια ιστορική περίοδο που το νεοσύστατο κράτος είχε κερδίσει την ανεξαρτησία του αντιστεκόμενο σε ένα τυραννικό καθεστώς. Ο ρόλος των πολιτοφυλακών ήταν ζωτικός για την ανεξαρτησία. Οι πολιτοφυλακές αποτελούσαν εγγύηση για την ελευθερία. Αν οι κυβερνώντες δεν σέβονται τους πολίτες τουλάχιστον θα φοβούνται τους οπλισμένους πολίτες.

Αυτή η αντίληψη πέρασε στην κουλτούρα των ΗΠΑ. Η οπλοκατοχή θεωρείται ως εγγύηση ελευθερίας. Οργανισμοί όπως ή Εθνική Ένωση Τυφεκίων (National Riffle Association), συντηρούν αυτή την αντίληψη δημιουργώντας έτσι τεράστια πολιτική πίεση.

Το Σύνταγμα των ΗΠΑ είναι σχεδον αδύνατον να τροποποιηθεί. Για να εγκριθεί αλλαγή του Συντάγματος απαιτείται η σύμφωνη γνώμη από τα κοινοβούλια 38 τουλάχιστον πολιτειών. Πολιτικά κάτι τέτοιο είναι ακατόρθωτο. Η απόσυρση δηλαδή της 2ης Τροπολογίας δεν αποτελεί λύση.

Λύση επίσης δεν αποτελούν ούτε οι γενικές απαγορεύσεις οπλοκατοχής. Επειδή παραβιάζουν τη Συνταγματική εντολή της 2ης Τροπολογίας. Τέτοιες γενικές απαγορεύσεις είχαν δοκιμάσει μεγάλοι Δήμοι, όπως το Σικάγο. Κρίθηκαν τελικά αντισυνταγματικές από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. Η απόφαση του δικαστηρίου είναι αμφιλεγόμενη, αποτελεί όμως νομική πραγματικότητα που δύσκολα αντιστρέφεται.

Την βδομάδα αυτή το Περιφερειακό Ομοσπονδιακό Εφετείο με έδρα το Σικάγο έκρινε επίσης αντισυνταγματική την πολιτειακή απαγόρευση οπλοφορίας στο Illinois. Η απόφαση έχει επιπλέον σημασία επειδή την εξέδωσε ο Richard Posner — ίσως ο πιο έγκριτος δικαστής της χώρας.

Τι ισχύει λοιπόν στις ΗΠΑ. Υπάρχουν αρκετές διαφορές από πολιτεία σε πολιτεία αλλά σε γενικές γραμμές τα πράγματα έχουν ως εξής. Οι περισσότερες αγορές όπλων απαιτούν έναν έλεγχο ποινικού μητρώου και εθελοντική δήλωση ψυχιατρικού ιστορικού.

Σε πολλές πολιτείες οι αγοραστές όπλων πρέπει να έχουν άδεια οπλοκατοχής. Αν θέλουν να έχουν μαζί τους (εκτός σπιτιού) το όπλο πρέπει να διαθέτουν και άδεια οπλοφορίας. Η οπλοφορία στις περισσότερες πολιτείες πρέπει να είναι κεκαλυμένη (conceal and carry), δηλαδή το όπλο να καλύπτεται από ρουχισμό ή να βρίσκεται σε τσάντα, τσέπη, κτλ. Σε αρκετούς δήμους επιτρέπεται η ανοιχτή οπλοφορία, δηλαδή το όπλο να μην καλύπτεται από ρουχισμό.

Οι προϋποθέσεις για την άδεια οπλοκατοχής και οπλοφορίας διαφέρουν από πολιτεία σε πολιτεία. Βασική προϋπόθεση είναι το καθαρό ποινικό μητρώο. Δεν χορηγείται άδεια σε άτομα με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα — κάτι που όμως εξαρτάται από την ειλικρίνεια του ενδιαφερομένου αφού άνετα μπορεί να αποκρύψει τα προβλήματα αυτά στην αίτηση του.

Οι προϋποθέσεις για την άδεια οπλοφορίας γενικά απαιτούν στοιχειώδη εκπαίδευση στη χρήση όπλων και φυσικά καθαρό ποινικό μητρώο.

Υπάρχουν όμως και εξαιρέσεις που επιτρέπουν την αγορά όπλων χωρίς κανέναν έλεγχο. Οι εξαιρέσεις αυτές καλύπτουν μεγάλο ποσοστό πωλήσεων.

Με αυτά τα δεδομένα, τι μπορεί να γίνει; Η άποψή μου είναι πως κάθε προσπάθεια απόσυρσης της 2ης Τροπολογίας, είναι πολιτικά αδύνατη. Ιστορικά και πολιτισμικά το δικαίωμα οπλοκατοχής αποτελεί συστατικό στοιχείο της χώρας αυτής.

Αυτό δεν σημαίνει όμως πως η πρόσβαση σε όπλα θα πρέπει να είναι εντελώς απροϋπόθετη.

Η εκπαίδευση που απαιτείται για οπλοφορία θα μπορούσε να είναι πιο ουσιαστική. Αντί για 3-6 ώρες, να απαιτούνται 40 ή 60 ώρες. Και στη συνέχεια 10-20 ώρες επανεκπαίδευσης ετησίως.

Θα μπορούσε, επίσης, να επιστρέψει η απαγόρευση των επιθετικών όπλων (assault weapons). Τέλος είναι απαραίτητο να απαλειφθούν όλες οι εξαιρέσεις για έλεγχο μητρώου πριν την αγορά όπλου.

Κανένα μέτρο δεν θα αποτρέψει εντελώς τραγωδίες σαν κι αυτη που συνέβει χτες. Θα ήταν όμως ευχής έργο αν περιορίζαμε τη  συχνότητα και την έκταση τους. Ίσως κάποια μέρα να επέλθει και η πολιτική ωριμότητα που θα οδηγήσει στην απόσυρση της 2ης Τροπολογίας.

Με τα παραπάνω δεν προσπαθώ να καλύψω νομικά και ιστορικά ζητήματα που απαιτούν βαθιά ανάλυση και εκτενή συζήτηση. Παρουσιάζω όμως επιγραμματικά πώς έχει η πραγματικότητα σήμερα στις ΗΠΑ.

Για παραπέρα ανάγνωση προτείνω τα εξής:

Υστερόγραφο:

Θα συζητηθεί αναμφίβολα και το θέμα της ψυχικής υγείας ως προϋπόθεση για άδεια οπλοκατοχής και οπλοφορίας.

Η παράθεση του ψυχιατρικού ιστορικού στην αίτηση οπλοκατοχής/οπλοφορίας γίνεται εθελοντικά από τον ενδιαφερόμενο. Δεν υπάρχει τρόπος αυτοδίκαιης αναζήτησης (ή επαλήθευσης) του ιστορικού αυτού από την αρμόδια αρχή.

Ακόμη κι αν ο ενδιαφερόμενος έχει νοσηλευτεί σε ψυχιατρική πτέρυγα, το νοσοκομείο δεν μπορεί να ενημερώσει κάποιο αρχείο που συμβουλεύονται οι αρχές για την έκδοση άδειας οπλοκατοχής.Ούτε οι ψυχίατροι/ψυχολόγοι έχουν την αρμοδιότητα να ενημερώνουν προληπτικά την αρμόδια αρχή για ασθενή ή πελάτη τους — εξάλλου δεν υπάρχει και αρχείο η μητρώο για τέτοιες προληπτικές καταχωρήσεις. (Η μόνη δυνατότητα που έχουν οι ψυχίατροι/ψυχολόγοι είναι να καλούν την αστυνομία αν πιστεύουν πως ο ασθενής τους αποτελεί άμεσο κίνδυνο για τον εαυτό του ή άλλους).Η δημιουργία μητρώου ψυχιατρικού ιστορικού θα δαιμονοποιούσε — κατά τη γνώμη μου — τα άτομα με ψυχικά προβλήματα. Ενδεχόμένως θα λειτουργούσε αποτρεπτικά στο να αναζητούν βοήθεια από ειδικούς.Επιπλέον, με εξαίρεση τα βαριά εργαλεία της ψυχολογίας (πχ MMPI) είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς την ψυχική πρόθεση κάποιου σε σχέση με όπλα — και τότε ακόμη τα εργαλεία αυτά δεν είναι 100% αξιόπιστα.
Share

Καλώς τον Μασόνο

Το καφενείο Ελευθερία, στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Κουντουρίωτη, στη Δράμα. (Η φωτογραφία είναι από τις ιστοσελίδες του 1ου Λυκείου Δράμας).

Από την ωραία (φεύ) δεκαετία του 1980, θυμάμαι ένα περιστατικό στη Δράμα των εφηβικών μου ετών. Με την παρακμή της Propaganda Due (P2, ή στοάς Π2) στην Ιταλία, τέλη της δεκαετίας του 1970, άρχισε το σούσουρο και στην Ελλάδα για ντόπιους μασόνους, στοές, και άλλες θεωρίες συνομωσίας.

Αρχές δεκαετίας του 1980 μπαίνει στον χωρό κι η Αυριανή — η οποία αποτελούσε κυριολεκτικά τότε την εφημερίδα της κυβέρνησης. Βρίσκει λοιπόν μια λίστα με ονόματα η εφημερίδα και τη δημοσιεύει αποκαλύπτοντας υποτίθεται τα στελέχη της Ελληνικής μασονίας σε όλες τις πόλεις.

Η Αυριανή βρήκε αρχιμασόνους και στη Δράμα. Ένας από αυτούς ήταν στενός οικογενειακός φίλος. Ο οποίος σύχναζε στο καφενείο Ελευθερία. Στο ίδιο καφενείο σύχναζε κι έτερος οικογενειακός φίλος, φίλος τε και με τον «αρχιμασόνο».

Μια μέρα μετά τις αποκαλύψεις της Αυριανής ο «αρχιμασόνος» οικογενειακός φίλος φτάνει στο καφενείο του, όπως κάθε βράδι. Εκεί τον υποδέχεται ο άλλος οικογενειακός φίλος με την προσφώνηση «καλώς τον μασόνο».

Εκτοξεύτηκε μια καρέκλα, ανταλλάχθησαν βαριά λόγια, και χάλασαν παλιές φιλίες.

Με τον καιρό, το περιστατικό ξεχάστηκε. Οι λίστες της Αυριανής ήταν αμφίβολης προέλευσης, αυθεντικότητας, και αξιοπιστίας. Διασύρθηκαν καλοί άνθρωποι (όχι επειδή η μασονία είναι αναγκαστικά κάτι επιλήψιμο, αλλά επειδή παρουσιάστηκε ως τέτοιο). Κανείς δεν ζήτησε ποτέ συγνώμη.

Τα γράφω αυτά με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα σχετικά με τα ονόματα που δημοσιεύτηκαν στο Hot Doc και τη σύλληψη του Κ. Βαξεβάνη. Για να σχολιάσω, αν μου επιτρέπετε, τρία πράγματα.

Πρώτο, την παρακμή ενός κράτους η τύχη του οποίου αφέθηκε στα χέρια του Γιώργου Παπακωνσταντίνου και του Βαγγέλη Βενιζέλου. Στάθηκαν ανίκανοι να διαχειριστούν ένα στοιχειώδες ζήτημα εθνικής αξιοπρέπειας και διαφάνειας. Προμηθεύοντας έτσι σε διάφορους καλοθελητές τα βασικά συστατικά της χειρότερης λασπολογίας: μισές αλήθειες ανακατεμένες με ψέματα. Διότι όταν κρύβεις μια λίστα, φυτρώνουν δέκα.

Δεύτερο, την σπασμωδική αντίδραση της δικαιοσύνης απέναντι στη δημοσίευση ονομάτων στο Hot Doc.

Και τρίτο, την ποταπή αδιαφορία της ΕΣΗΕΑ απέναντι στον διασυρμό του δημοσιογραφικού λειτουργήματος από τον Κ. Βαξεβάνη.

Share

Ελβιέλα, Πούδρα, και Φασίστας

Ή, όταν η προετοιμασία για τη συνέντευξη του Νίκου Μιχαλολιάκου περιορίζεται στα ωραία κορδόνια της Ελβιέλας και στο πουδράρισμα της φρεσκοξυρισμένης κεφαλής.

Συζήτηση και μάλιστα συνέντευξη με ακραίους και πορωμένους μισανθρώπους δύσκολα γίνεται. Θέλει συστηματική προετοιμασία και ψυχραιμία. Ο Κώστας Μπογδάνος κράτησε την ψυχραιμία του. Αλλά δεν φάνηκε καθόλου προετοιμασμένος.

Η διαλεκτική της Χρυσής Αυγής χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα patterns και τακτικές. Τα στελέχη της έχουν δώσει δείγμα γραφής και λόγου. Ο Κ. Μπογδάνος θα έπρεπε να το είχε μελετήσει προσεκτικότερα.

Για παράδειγμα: πάγια τακτική των στελεχών της Χ.Α. είναι να αναζητούν αφορμή με την παραμικρή ανακρίβεια σε μια ερώτηση, για να αποδείξουν τη δήθεν εμπάθεια του ερωτώντος προς τον ερωτώμενο.

Ο προετοιμασμένος δημοσιογράφος λοιπόν ετοιμάζει ερωτήσεις τις οποίες έχει προηγουμένως διπλοτριπλοψυρίσει για την ακρίβεια και τις λεπτομέρειές τους. Ώστε να μην δώσει αφορμή στον πορωμένο μισάνθρωπο να ανατρέψει τη συζήτηση.

Μια άλλη πάγια τακτική των στελεχών της Χρυσής Αυγής είναι να εκμεταλλεύονται την έκδηλη αδυναμία δημοσιογράφων να κάνουν ερωτήσεις βάθους. Έτσι πιάνονται από μια γενικόλογη ερώτηση που τους γίνεται, την ερμηνεύουν κατά το δοκούν, και στρέφουν τη συζήτηση εκεί που θέλουν.

Όταν, για παράδειγμα, ο Κ. Μπογδάνος ρώτησε τον Ν. Μιχολαλιάκο, τι πρόβλημα έχει με τους ομοφυλόφιλους, ουσιαστικά του έδωσε άδεια να διευθύνει τη συζήτηση. Ο προετοιμασμένος δημοσιογράφος θεμελιώνει την ερώτηση και την κατευθύνει εκεί που θέλει. Ο προετοιμασμένος δημοσιογραφος πλαισιώνει την ερώτηση με τρόπο που δεν είναι ανταγωνιστικός — διότι όταν έχεις απέναντί σου τον πορωμένο μισάνθρωπο, επιδίωξή σου είναι η ανάδειξη των αντιανθρωπιστικών του αξιών (αν μπορεί να τις πει κανείς αξίες).

Τέλος είναι γνωστό πως τα στελέχη της Χ.Α. αμφισβητούν την αυθεντικότητα φωτογραφικών και άλλων τεκμηρίων που τους παρουσιάζουν ως τιμητές του Χίτλερ και των ναζί.  Όταν, λοιπόν, ο προετοιμασμένος δημοσιογράφος παραθέτει τέτοια τεκμήρια τότε οφείλει να κάνει δυο πράγματα. Πρώτα, να εξακριβώσει την αυθεντικότητά τους. Όχι φτάνοντας ως το αρνητικό (που ζητούσε ο πορωμένος μισάνθρωπος) διότι κι αυτό μπορεί να παραποιηθεί. Αλλά κάνοντας μια στοιχειώδη τεχνική ανάλυση που να πείθει τον καλόπιστο τηλεθεατή (διότι τον πορωμένο μισάνθρωπο δεν μπορείς να τον πείσεις με επιστημονικά και τεχνικά επιχειρήματα). Στη συνέχεια να ζητήσει από τον πορωμένο μισάνθρωπο να εξηγήσει πώς είναι δυνατόν να αλλοιωθεί η φωτογραφία μέσω «φωτοτυπίας» αναδεικνύοντας έτσι την ημιμάθεια του πορωμένου μισάνθρωπου.

Αλλά ο προετοιμασμένος δημοσιογράφος θα μπορούσε να αφήσει στην άκρη το οπτικοακουστικό υλικό. Ώστε να μην δώσει αφορμή στην πορωμένο μισάνθρωπο να επιτεθεί κατά των ειλικρινών προθέσεων της εκπομπής. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι προκειμένου να αναδειχτεί η θέση του πορωμένου μισανθρώπου απέναντι στον Χίτλερ και στον ναζισμό. Ο προετοιμασμένος δημοσιογράφος θα έπρεπε να τους είχε ερευνήσει και να τους είχε αξιοποιήσει.

Από Ελβιέλα όμως, σκίσαμε!

Share